Cusco
Het hart van het oude Inca-rijk, gelegen op 3.400 meter en de logische uitvalsbasis voor Machu Picchu
Cusco in het kort
Cusco was eeuwenlang het politieke en spirituele centrum van het Inca-rijk en is dat in zekere zin nog steeds. De stad ligt op 3.400 meter in een dal in de Andes, met steile koloniale straten die boven op Inca-fundamenten zijn gebouwd. Wat de plek bijzonder maakt is hoe de twee tijdperken zichtbaar door elkaar heenlopen: koloniale kerken op Inca-muren, traditionele markten met quinoa en coca-thee, en een dagelijkse processie van mensen in traditionele kleding tussen de souvenirwinkels door.
Op deze pagina lees je wat je in Cusco zelf kunt zien, hoe je verstandig acclimatiseert op de hoogte en hoe de stad past in een bredere rondreis door Peru. We bespreken de belangrijkste bezienswaardigheden in en rond het centrum, de logistiek van vluchten en bussen en wat we zelf zouden plannen voor de eerste dagen. Op onze Peru-pagina staat de hele rondreis in samenhang.
Onze favoriete plekken in Cusco
De Plaza de Armas en het centrum van Cusco
De Plaza de Armas is het kloppend hart van Cusco en een van de mooiste pleinen van Zuid-Amerika. Aan twee zijden staan grote koloniale kerken (de kathedraal en de Iglesia de la Compañía) en de andere twee zijden bestaan uit arcaden met restaurants en winkels. Vooral aan het einde van de middag, wanneer de zon laag staat en de gevels goudkleurig oplichten, krijgt het plein een sfeer die je nergens anders in Peru tegenkomt. Op zaterdagavond is er vaak een lokale parade of religieuze processie waarbij honderden lokale bewoners in traditionele kleding samenkomen.
De kathedraal van Cusco uit 1654 is gebouwd op de fundering van een Inca-paleis, en in het interieur vind je een mengeling van Spaanse en Andescultuur. Een van de bekendste schilderijen toont het Laatste Avondmaal met cuy (cavia) als hoofdgerecht, een knipoog van een lokale schilder uit de zeventiende eeuw. De entree kost rond de 40 sol en met een audiotour heb je ongeveer een uur nodig.
Vanaf de Plaza de Armas loop je in vijf minuten door de straat Hatun Rumiyoc, waar je de beroemde Twaalfhoekige Steen ziet, een Inca-blok dat zo precies is gehakt dat de naden tussen de stenen geen mesblad doorlaten. Het is een korte stop, maar geeft direct een idee van het vakmanschap waarmee de Inca’s bouwden.
Acclimatiseren in Cusco op 3.400 meter
Wie vanuit Lima rechtstreeks naar Cusco vliegt, komt in een paar uur van zeeniveau op 3.400 meter. Dat voelt het lichaam vrijwel altijd, met een lichte hoofdpijn, kortademigheid bij elke trap of een onrustige eerste nacht als gevolg. Wij plannen daarom de eerste twee dagen in Cusco bewust rustig: aankomst, een lichte wandeling rond de Plaza, vroeg eten en vroeg naar bed. Op de tweede dag een rustige stadswandeling met af en toe pauze, geen lange ritten en geen alcohol.
Een vaak betere aanpak is om je acclimatisatie te starten in de Heilige Vallei, die op 2.800 tot 2.900 meter ligt en daarmee zo’n 500 meter lager dan Cusco zelf. Veel reizigers vliegen aan in Cusco, rijden door naar Pisac of Ollantaytambo voor twee nachten en keren daarna pas terug naar Cusco. Lichamelijk is dat een betere opbouw, omdat je je lichaam in stappen op hoogte laat wennen in plaats van direct op de hoogste etappe te slapen.
Bij lichte hoofdpijn of misselijkheid grijpen we naar coca-thee (mate de coca), wat in elk hotel en bij elke markt staat. Bij ernstigere klachten is Diamox (acetazolamide) op recept beschikbaar in Nederlandse apotheken. Drink veel water, vermijd zware maaltijden en plan geen wandelingen op de eerste dag. Op onze hoogteziekte-pagina lees je meer over symptomen en preventie.
Qorikancha, de gouden zonnetempel van Cusco
Qorikancha (of Coricancha) was in het Inca-rijk de heiligste tempel van het hele rijk, gewijd aan de zonnegod Inti. De binnenmuren waren ooit bedekt met meer dan 700 gouden platen, elk meer dan twee centimeter dik, plus een levensgrote tuin van zilveren maïsplanten en gouden lama’s. De Spanjaarden roofden alles bij hun komst en bouwden er het klooster Santo Domingo bovenop, maar de fundamentale Inca-muren zijn intact en zichtbaar gebleven.
Het bezoek duurt ongeveer een uur en kost rond de 15 sol. Wat indrukwekkend blijft is hoe de Inca-stenen zo precies in elkaar passen dat ze meerdere zware aardbevingen hebben overleefd, terwijl het koloniale klooster eromheen meermalen ingestort is. Voor wie zich verdiept in de Inca-cultuur is Qorikancha verplichte stof, samen met de bredere stadsmuren in Cusco.
Hoe kom je in Cusco
Cusco heeft een eigen luchthaven (Alejandro Velasco Astete) met meerdere dagelijkse vluchten van en naar Lima, met luchtmaatschappijen LATAM, Sky en JetSmart. De vlucht duurt ruim een uur en kost vooraf geboekt 60 tot 180 euro enkele reis. Bij vluchtvertraging door weer of luchthavendrukte is een extra dag in de planning altijd verstandig.
Voor wie liever over land reist, is een nachtbus van Lima naar Cusco een optie, al duurt die rit 22 uur en is hij voor de meeste reizigers te veel van het goede. Op de zuidelijke ronde via Arequipa of Puno zijn er goed georganiseerde busmaatschappijen zoals Cruz del Sur en PeruHop met semi-cama-busritten van acht tot tien uur. Vanuit Puno (Lake Titicaca) is ook de toeristische trein PeruRail Andean Explorer een optie, een tiendaagse rit met panoramawagons.
Beste reistijd voor Cusco
De beste reistijd voor Cusco loopt van mei tot oktober, het droge seizoen waarin Machu Picchu en de Inca Trail toegankelijk zijn en de meeste regio’s te bewandelen. Juni tot en met augustus zijn de drukste maanden, met juli (Peruviaanse vakantiemaand) als piek. Mei en september zijn rustiger met dezelfde gunstige omstandigheden en zijn onze persoonlijke favorieten.
Buiten het droge seizoen kan Cusco zelf prima bezocht worden, al moet je rekenen op regenbuien tussen november en maart en een geheel gesloten Inca Trail in februari. De stad is in deze maanden groener, lokaler en goedkoper, met als compromis dat sommige hikes lastiger plannen worden. Houd ook rekening met Inti Raymi op 24 juni, het belangrijkste festival van Cusco met optochten en ceremonies, dat duizenden bezoekers trekt en de prijzen flink omhoog drijft.
De wijk San Blas in Cusco
San Blas is een rustige kunstenaarswijk net boven het centrum, met smalle keienstraatjes, kleine pleintjes en een groot aantal galerieën, ateliers en boetiekhotels. De wijk staat bekend als de creatieve buurt van Cusco, met werk van lokale en internationale kunstenaars, leerwerkplaatsen en een sfeer die merkbaar rustiger is dan rond de Plaza de Armas. Vooral aan het einde van de middag is een wandeling de moeite waard, met een terras op het pleintje voor de witte kerk als afsluiter.
We overnachten zelf graag in San Blas in plaats van direct aan de Plaza, omdat de avonden er stiller zijn en de buurt iets authentieker aanvoelt. Vanaf San Blas loop je in vijf tot tien minuten naar de hoofdpleinen, met als enige nadeel dat de straten vrij steil zijn (en met de hoogte voel je dat). Voor wie meer rust en lokale sfeer zoekt, is dit de beste basis.
Sacsayhuamán en de Inca-ruïnes rond Cusco
Net buiten de stad ligt Sacsayhuamán, een Inca-fort met megalithische blokken die tot 200 ton wegen en zo precies in elkaar passen dat de Spanjaarden bij hun komst dachten dat het werk van duivels was. De grootste blokken steken vier tot zes meter boven de grond uit en het complex strekt zich uit over een rug net boven de stad, met goed uitzicht op heel Cusco. Een halve dag is voldoende voor een bezoek, en wie wil kan vanaf hier te voet door teruglopen naar het centrum.
Sacsayhuamán is onderdeel van het zogenaamde Boleto Turístico, een combinatieticket dat ook toegang geeft tot Pisac, Ollantaytambo, Tipón, Pikillaqta en een aantal musea in Cusco. Het ticket kost rond de 130 sol voor tien dagen geldigheid en is verplicht voor de meeste Inca-sites in de regio. Bij Sacsayhuamán vindt op 24 juni het Inti Raymi-festival plaats, een Inca-zonnewende-ceremonie die duizenden bezoekers trekt en die de Plaza de Armas en Qorikancha als onderdeel van de optocht meeneemt.
Veelgestelde vragen
Tijdens onze tijd in Cusco hoorden we steeds dezelfde vragen terug van andere reizigers. Hieronder geven we per onderwerp een kort en eerlijk antwoord, gebaseerd op wat we zelf hebben meegemaakt.
Hoeveel dagen moet je in Cusco plannen
Drie tot vier nachten is voor de meeste reizigers prettig. Daarvan zijn de eerste twee voor acclimatiseren en het verkennen van het centrum, en de derde of vierde voor Sacsayhuamán of een dagtrip naar de Heilige Vallei.
Beter acclimatiseren in Cusco of de Heilige Vallei
Lichamelijk is de Heilige Vallei beter, omdat die op 2.800 tot 2.900 meter ligt en je lichaam stap voor stap aan de hoogte laat wennen. Veel reizigers vliegen daarom direct door naar Ollantaytambo of Urubamba en bezoeken Cusco pas na Machu Picchu.
Hoe kom je vanuit Cusco bij Machu Picchu
Met de auto of bus rijd je in twee uur naar Ollantaytambo, waar de trein naar Aguas Calientes vertrekt. Vanuit Aguas Calientes is een shuttle van 25 minuten omhoog. De directe trein vanaf Cusco-Poroy is duurder en wordt niet altijd ingezet.
Wat is het Boleto Turístico en heb je het nodig
Het Boleto Turístico is een combinatieticket voor de meeste Inca-sites en musea in en rond Cusco. Voor Sacsayhuamán, Pisac en Ollantaytambo is het verplicht, dus voor wie meerdere ruïnes wil zien is het een logische aankoop.
Welke wijk is het prettigst om te overnachten in Cusco
San Blas voor wie rust en sfeer zoekt, het centrum rond de Plaza de Armas voor wie alles op loopafstand wil. Beide zijn veilig en goed verbonden, maar San Blas is iets stiller in de avonden.
Is Cusco veilig voor reizigers
Cusco is over het algemeen veilig, met de gebruikelijke aandacht voor zakkenrollers in toeristische gebieden zoals de Plaza de Armas en de markt van San Pedro. We gebruiken Uber of Cabify in plaats van straattaxi’s en lopen na donker niet alleen door buitenwijken.