Zebra in het droge bushveld
Reisvoorbereiding

Vaccinaties voor Zuid-Afrika: wat heb je nodig en waar is malaria?

8 min leestijd

Vaccinaties voor Zuid-Afrika in het kort

Reis je rechtstreeks vanuit Nederland of België, dan is er voor Zuid-Afrika geen enkele vaccinatie verplicht. De GGD (advies gewijzigd op 7 juli 2026) raadt iedere reiziger wel DTP en hepatitis A aan. Andere prikken, zoals rabiës of hepatitis B, hangen af van hoe lang je gaat en wat je doet.

De belangrijkste vraag voor de meeste reizigers is niet welke prik je haalt, maar of je in een malariagebied komt. Kaapstad, de Garden Route en de Drakensbergen zijn malariavrij. Het Krugerpark en het noordoosten van het land zijn dat niet, vooral tussen september en mei.

Hieronder lees je per vaccinatie voor wie die zinvol is, waar malaria voorkomt, wanneer je een gelekoortsbewijs nodig hebt en waarom rabiës bij pelsrobben in 2026 een aandachtspunt is. Het definitieve advies krijg je bij een consult bij de GGD, een reisvaccinatiebureau of je huisarts. Belgen kijken op Wanda.be van het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Plan dat consult zes tot acht weken voor vertrek.

Welke vaccinaties zijn verplicht voor Zuid-Afrika?

Geen, zolang je rechtstreeks uit Nederland of België komt.

Gele koorts komt in Zuid-Afrika niet voor. Een bewijs van vaccinatie is alleen verplicht als je ouder bent dan één jaar en binnenkomt uit een land waar gele koorts voorkomt, of daar langer dan twaalf uur op een luchthaven in transit bent geweest. De prik moet minstens tien dagen voor aankomst gezet zijn en is levenslang geldig.

Let op bij een overstap in Nairobi (Kenia) of Addis Abeba (Ethiopië): beide landen staan op de Zuid-Afrikaanse lijst. Een overstap van een paar uur is geen probleem, een overstap van een nacht wel. Zonder bewijs kun je worden geweigerd of tot zes dagen in quarantaine moeten. Tanzania en Zambia zijn vrijgesteld, dus kom je van Zanzibar, dan heb je voor Zuid-Afrika geen bewijs nodig.

Welke vaccinaties worden aangeraden voor Zuid-Afrika?

Twee vaccinaties raadt de GGD iedere reiziger aan, de rest hangt af van je reis.

  • DTP (difterie, tetanus, polio) – voor wie: iedereen; goed om te weten: gratis als je nog in het Rijksvaccinatieprogramma zit; anders elke tien jaar
  • Hepatitis A – voor wie: iedereen; goed om te weten: besmetting via eten en water; één prik beschermt je al voor de reis
  • BMR (mazelen) – voor wie: wie geen twee prikken of mazelen heeft gehad; goed om te weten: vaak al gehad via het vaccinatieprogramma
  • Hepatitis B – voor wie: lang verblijf, medische zorg, vrijwilligerswerk; goed om te weten: persoonlijke afweging
  • Rabiës – voor wie: lange reizen, veel buiten, werken met dieren; goed om te weten: zie de uitleg over pelsrobben hieronder
  • Tuberculose (bcg) – voor wie: lang verblijf met nauw contact met de bevolking; goed om te weten: zelden nodig voor een rondreis
  • Gele koorts – voor wie: alleen bij aankomst uit een risicoland of transit van meer dan twaalf uur; goed om te weten: minstens tien dagen voor aankomst

Voor een rondreis van twee tot drie weken langs Kaapstad en de Garden Route kom je meestal uit op DTP en hepatitis A. Commerciële klinieken raden soms meer aan, zoals hepatitis B of buiktyfus voor iedereen. Dat is niet fout, maar ook niet nodig voor elke reis. Vraag in het consult waarom een prik bij jouw route past.

Waar is malaria in Zuid-Afrika?

Malaria komt alleen voor in het noordoosten van Zuid-Afrika, en vooral in het warme regenseizoen.

  • Krugerpark en private reservaten eromheen (Sabi Sands, Timbavati) – malaria: ja; seizoen met het hoogste risico: september tot en met mei
  • Laagland van Limpopo en Mpumalanga (o.a. Hoedspruit, Hazyview, Komatipoort) – malaria: ja; seizoen met het hoogste risico: september tot en met mei
  • Noordoosten van KwaZulu-Natal (iSimangaliso, Hluhluwe-iMfolozi, grens met Mozambique) – malaria: ja; seizoen met het hoogste risico: september tot en met mei
  • Kaapstad, wijnlanden, Garden Route, Oost-Kaap (Addo) – malaria: nee; seizoen met het hoogste risico: –
  • Johannesburg, Pretoria, Pilanesberg, Madikwe – malaria: nee; seizoen met het hoogste risico: –
  • Drakensbergen en Durban – malaria: nee; seizoen met het hoogste risico: –

In de droge winter, van ongeveer juni tot en met augustus, is het risico rond Kruger lager, maar niet nul. Of je malariatabletten neemt of alleen goed muggenbeschermt, is een persoonlijk advies. Dat hangt af van het seizoen, hoeveel nachten je in het gebied slaapt en je gezondheid. De GGD geeft daarvoor geen algemene regel, dus bespreek het in het consult en neem je route mee.

Muggen steken vooral tussen schemer en dageraad. Draag dan lange mouwen en een lange broek, gebruik een middel met DEET en slaap onder een klamboe of in een kamer met airco en horren. Krijg je tot een paar maanden na thuiskomst koorts, meld dan bij de huisarts dat je in een malariagebied bent geweest.

Malariavrij op safari kan ook. Pilanesberg en Madikwe in het noordwesten en Addo en de reservaten in de Oost-Kaap hebben geen malaria. Met jonge kinderen kiezen veel gezinnen daarom voor een van die parken. De afweging tussen die gebieden lees je in safari in Zuid-Afrika.

Olifanten bij een waterpoel

Heb je een rabiësvaccinatie nodig voor Zuid-Afrika?

Voor de meeste korte reizen niet, maar aan de kust speelt sinds kort iets nieuws.

Rabiës bij Kaapse pelsrobben is recent vastgesteld in de West-, Noord- en Oost-Kaap. Tot begin september 2026 zijn minstens 176 mensen door robben gebeten (Daily Maverick, 7 september 2026), en de reddingsdienst NSRI waarschuwt in Kaapstad. Robben liggen op stranden, in havens zoals Hout Bay en op steigers. Houd altijd minstens een paar meter afstand, ga niet met ze zwemmen of op de foto en voer ze nooit.

Honden, katten en apen kunnen in Zuid-Afrika ook rabiës hebben, al is dat risico voor toeristen klein. Bavianen op het Kaapse Schiereiland pakken eten uit auto’s en tassen. Houd ramen dicht en eet niet in hun buurt.

Word je gebeten of gekrabd, was de wond dan direct een kwartier met water en zeep en ga dezelfde dag naar een arts. Ben je vooraf gevaccineerd (twee prikken), dan heb je na een beet alleen twee extra prikken nodig. Zonder vaccinatie vooraf heb je ook immunoglobuline nodig, en dat is niet overal direct te krijgen. Ga je lang reizen of werk je met dieren, dan is de vaccinatie vooraf een serieuze overweging.

Kaapse pelsrobben op de rotsen
Ruige kust van Zuid-Afrika vanuit de lucht

Welke andere gezondheidsrisico’s zijn er in Zuid-Afrika?

Een paar risico’s spelen vooral bij wandelen en in de natuur.

Tekenbeetkoorts (African tick bite fever) krijg je van teken in hoog gras en struikgewas, bijvoorbeeld bij een bushwalk of een wandeling in de Drakensbergen. Draag dichte schoenen en een lange broek, en controleer je huid na de wandeling. Krijg je koorts en een zwart korstje rond een beet, ga dan naar een arts.

Bilharzia (schistosomiasis) zit in zoet water in het noordoosten. Zwem niet in rivieren, meren en dammen in Limpopo, Mpumalanga en KwaZulu-Natal. In de zee en in zwembaden speelt dit niet.

Zon en hoogte worden vaak onderschat. Rond Kaapstad voelt het door de wind koeler dan het is, terwijl de uv-index in de zomer erg hoog is. Kraanwater is in de grote steden meestal drinkbaar; buiten de steden en bij twijfel neem je flessenwater. Muggen kunnen ook dengue en chikungunya overbrengen, dus de muggenmaatregelen helpen tegen meer dan malaria.

Groene vallei met een rivier in de Drakensbergen

Hoe lang van tevoren laat je je vaccineren voor Zuid-Afrika?

Plan je afspraak zes tot acht weken voor vertrek.

Schema’s kosten tijd: rabiës bestaat uit twee prikken die klaar moeten zijn voor vertrek, en malariatabletten wil je op tijd voorgeschreven hebben. Vertrek je binnenkort al? Maak toch een afspraak, want DTP en hepatitis A kun je ook kort voor vertrek nog halen.

Combineer je Zuid-Afrika met Oost-Afrika, bespreek dat dan in hetzelfde consult. Voor Tanzania adviseert de GGD een gelekoortsvaccinatie en ook op Zanzibar komt malaria voor. Haal je die prik toch, dan heb je hem meteen voor een eventuele overstap in Nairobi of Addis Abeba.

Kosten: reisvaccinaties en malariatabletten worden meestal niet uit de basisverzekering vergoed, sommige aanvullende pakketten vergoeden een deel. De tarieven verschillen per aanbieder, dus vraag vooraf een prijsopgave. Neem ook je eigen medicijnen mee in de originele verpakking, met een Engelstalige verklaring van je arts. Wat je verder regelt voor de reis, lees je in visum voor Zuid-Afrika.

Veelgestelde vragen over vaccinaties voor Zuid-Afrika

Welke vaccinaties zijn verplicht voor Zuid-Afrika?

Geen, als je rechtstreeks uit Nederland of België komt. Een gelekoortsbewijs is alleen verplicht als je uit een risicoland komt of daar langer dan twaalf uur in transit was.

Welke vaccinaties heb je nodig voor Zuid-Afrika?

De GGD raadt iedereen DTP en hepatitis A aan. Hepatitis B, rabiës en BMR zijn een persoonlijke afweging, afhankelijk van je reis en je vaccinatiegeschiedenis.

Is er malaria in het Krugerpark?

Ja. Kruger, het laagland van Limpopo en Mpumalanga en het noordoosten van KwaZulu-Natal zijn malariagebied, met het hoogste risico van september tot en met mei. Bespreek met de GGD of je tabletten nodig hebt.

Is er malaria in Kaapstad?

Nee. Kaapstad, de wijnlanden, de Garden Route, Johannesburg en de Drakensbergen zijn malariavrij.

Heb je gele koorts nodig voor Zuid-Afrika na Zanzibar?

Nee. Tanzania, inclusief Zanzibar, is vrijgesteld van de Zuid-Afrikaanse gele-koortsregel. Stap je onderweg langer dan twaalf uur over in Kenia of Ethiopië, dan heb je het bewijs wel nodig.

Hoe lang van tevoren moet je vaccinaties halen voor Zuid-Afrika?

Zes tot acht weken voor vertrek, zodat ook rabiës en malariatabletten op tijd geregeld zijn.

Waar is een malariavrije safari in Zuid-Afrika mogelijk?

In Pilanesberg, Madikwe, Addo en de private reservaten in de Oost-Kaap. Die gebieden zijn populair bij gezinnen met jonge kinderen.

Gerelateerde artikelen