Pantanal in het kort
De Pantanal is het grootste zoetwatermoerasgebied ter wereld, in het westen van Brazilië tegen Bolivia en Paraguay aan. Het grootste deel ligt in de deelstaten Mato Grosso en Mato Grosso do Sul. In het regenseizoen loopt het grotendeels onder water, in het droge seizoen blijven er rivieren, poelen en open graslanden over.
Juist dat open landschap maakt de Pantanal in Brazilië de beste plek van Zuid-Amerika om dieren te zien. Waar je in de Amazone vooral hoort wat er leeft, zie je hier kaaimannen, capibara’s, hyacintara’s en reuzenotters gewoon aan de waterkant. En in het noorden heb je in het droge seizoen een goede kans op de jaguar.
Het gebied is grotendeels in handen van boerderijen (fazendas), waarvan veel ook lodge zijn. Er zijn geen dorpen om rond te lopen: je boekt een lodge met eten en excursies. Op deze pagina lees je of je naar het noorden of zuiden gaat, wanneer, en wat het kost.
Noord- of Zuid-Pantanal: waar ga je heen?
De Pantanal heeft twee toegangen die ruim zeshonderd kilometer uit elkaar liggen, en de meeste reizigers kiezen er één.
De Noord-Pantanal bereik je via Cuiabá in Mato Grosso. Vanaf het stadje Poconé loopt de Transpantaneira het moeras in tot Porto Jofre, het beste jaguargebied ter wereld. Kies het noorden als de jaguar je hoofddoel is.
De Zuid-Pantanal bereik je via Campo Grande in Mato Grosso do Sul. De lodges liggen hier op grote fazendas rond Miranda en Aquidauana, met jeepsafari’s, paardrijden en boottochten. Je ziet er veel verschillende dieren, en enkele lodges hebben inmiddels ook goede jaguarkansen dankzij onderzoeksprojecten. Bonito, bekend om snorkelen in heldere rivieren, ligt binnen vier uur rijden.
Beide combineren kost veel tijd: van Cuiabá naar Campo Grande is het een uur vliegen of zeven tot acht uur rijden. Met minder dan twee weken voor Brazilië kies je er dus één.
- Sterk in – noord (Cuiabá): jaguars, reuzenotters, varen; zuid (Campo Grande): gevarieerde dieren, jeep en paard
- Hoofdweg – noord (Cuiabá): Transpantaneira; zuid (Campo Grande): Estrada Parque en lodgeterreinen
- Combineren met – noord (Cuiabá): Chapada dos Guimarães; zuid (Campo Grande): Bonito
- Transfer vanaf luchthaven – noord (Cuiabá): 2–5 uur; zuid (Campo Grande): 3–4 uur
Hoe zie je jaguars in de Pantanal?
Porto Jofre, aan het eind van de Transpantaneira, heeft een van de hoogste jaguardichtheden ter wereld.
De jaguars van Porto Jofre leven langs de Cuiabá-rivier en haar zijrivieren in het staatspark Encontro das Águas. Je zoekt ze vanaf een open boot, want ze jagen op kaaimannen en capibara’s langs de oevers. In het droge seizoen zien de meeste reizigers met twee à drie dagen op het water minstens één jaguar, vaak meer.
Plan minimaal twee volle dagen op de boot. Een jaguar kan uren slapen in het struikgewas voordat hij tevoorschijn komt, en gidsen houden elkaar via de radio op de hoogte. Neem een telelens of een goede verrekijker mee, want je blijft op afstand.
Die afstand is geen detail. In juli 2026 ging een video rond van tientallen boten rond één jaguar bij Porto Jofre, en onderzoekers en gidsen pleiten voor strengere regels. Kies een operator die afstand houdt, de motor uitzet en niet achter een dier aan blijft varen.
Wat is de Transpantaneira?
De Transpantaneira is de enige weg dwars door de Noord-Pantanal, en onderweg zie je al meer dieren dan in veel parken.
De Transpantaneira is een onverharde weg van bijna 150 kilometer van Poconé naar Porto Jofre, met ruim honderd houten bruggen. Onder de bruggen liggen kaaimannen, in de bomen zitten jabiru’s (grote ooievaars) en langs de berm lopen capibara’s. Reken op vier tot zes uur rijden, afhankelijk van hoe vaak je stopt.
Langs de weg liggen lodges op verschillende afstanden. Een veelgebruikte opzet is twee nachten in een lodge halverwege, voor wandelen, paardrijden en nachtsafari’s, en daarna twee of drie nachten in Porto Jofre voor de jaguars. Zo zie je zowel het droge land als de rivieren.
Zelf rijden kan met een huurauto vanuit Cuiabá, maar na regen wordt de weg glad en de bruggen zijn smal. De meeste reizigers boeken een pakket met transfer via de lodge of een lokale operator, inclusief gids.
Wat is de beste reistijd voor de Pantanal?
Voor de Pantanal is het seizoen belangrijker dan voor bijna elke andere bestemming in Brazilië.
Het droge seizoen loopt ongeveer van mei tot en met oktober. Het water trekt zich terug, dieren verzamelen zich rond de overgebleven poelen en de wegen zijn begaanbaar. Juli tot en met oktober is de beste periode voor jaguars in het noorden, met augustus en september als topmaanden.
Het regenseizoen loopt van november tot en met maart. Grote delen staan dan onder water, de Transpantaneira is soms deels onbegaanbaar en de jaguarkans daalt sterk. Sommige lodges sluiten in de natste maanden. Het landschap is dan wel groen en er zijn veel minder bezoekers.
Houd rekening met de temperaturen. In september en oktober wordt het overdag 35 tot 40 graden, terwijl het in juli ’s nachts en ’s ochtends vroeg op de boot kan afkoelen tot rond de tien graden bij een koufront. Neem dus een fleece mee. In de droogste maanden komen ook bosbranden voor, zoals in 2020 en 2024; volg het nieuws voor vertrek.
Voor het klimaat in de rest van het land lees je de beste reistijd voor Brazilië.
Welke dieren zie je in de Pantanal?
De Pantanal is vooral bijzonder omdat je veel soorten ziet zonder er naar te hoeven zoeken.
Kaaimannen en capibara’s zie je overal, vaak in groepen. Reuzenotters leven in familiegroepen langs de rivieren en zijn luidruchtig genoeg om ze te vinden. Met een goede gids zie je ook reeën, tapirs, miereneters en brulapen.
Voor vogelaars is de Pantanal een van de beste plekken van het continent, met honderden soorten. De hyacintara, de grootste papegaai ter wereld, is hier makkelijker te zien dan waar ook. Verder jabiru’s, toekans, lepelaars en ijsvogels.
Laat de gids bepalen hoe dichtbij je komt en voer nooit dieren. Lodges die kaaimannen of vogels lokken met voer zijn geen goed teken.
Wat kost de Pantanal en hoeveel dagen heb je nodig?
Een Pantanal-reis boek je vrijwel altijd als pakket, omdat je buiten de lodges nergens kunt eten of slapen.
Reken op vier tot zes nachten. Met vier nachten doe je in het noorden twee nachten halverwege de Transpantaneira en twee in Porto Jofre. Met zes nachten heb je extra dagen op het water, wat je jaguarkans en rust flink vergroot. De transfer vanaf Cuiabá of Campo Grande kost elke kant een halve dag.
De kosten lopen sterk uiteen. Eenvoudige lodges en budgetpakketten vanuit Cuiabá beginnen rond de 120 tot 200 euro per persoon per nacht, inclusief maaltijden, excursies en gids. Middenklasse-lodges en jaguarprogramma’s in Porto Jofre kosten eerder 250 tot 450 euro per persoon per nacht, en de luxere lodges in het zuiden nog meer. In het hoogseizoen (juli–oktober) raken de beste lodges maanden vooruit vol.
Daar komen de binnenlandse vluchten naar Cuiabá of Campo Grande bij, meestal 80 tot 200 euro per richting vanuit São Paulo of Rio. Meer over budgetten lees je in wat een reis naar Brazilië kost.
Kun je de Pantanal combineren met Bonito?
Ja, als je voor de Zuid-Pantanal kiest, want Bonito ligt dan binnen een paar uur rijden.
Bonito is een stadje in Mato Grosso do Sul met rivieren die zo helder zijn dat je met snorkel en wetsuit tussen de vissen door drijft, zoals in de Rio da Prata en de Rio Sucuri. Daarnaast zijn er grotten, waaronder de Gruta do Lago Azul met zijn blauwe ondergrondse meer, en watervallen.
Alle activiteiten werken met een beperkt aantal plekken per dag en moeten via een lokaal bureau vooruit worden geboekt; zelf ergens heen rijden en betalen bij de ingang kan meestal niet. Dat beschermt de rivieren, maar maakt Bonito ook prijzig: reken per activiteit al snel op 40 tot 100 euro.
Van Campo Grande naar Bonito is het ongeveer vier uur rijden, en veel lodges in de Zuid-Pantanal regelen een transfer. Reken op twee à drie nachten extra. Het regenseizoen maakt de rivieren soms minder helder, maar Bonito is het hele jaar te bezoeken.
Pantanal of Amazone: wat kies je?
Veel reizigers twijfelen tussen deze twee, terwijl ze iets heel anders bieden.
Kies de Pantanal als je vooral dieren wilt zien. Het landschap is open, de kans op jaguars is in het droge seizoen groot en je ziet in een paar dagen tientallen soorten. Kies de Amazone als je het regenwoud zelf wilt ervaren: enorme rivieren, kanoën door overstroomd bos en de geluiden van de jungle.
Met drie weken of meer kun je beide doen, maar reken op aparte vluchten. Hoe de Pantanal in een route past, zie je in de route voor drie weken en op de landpagina Brazilië.
Veelgestelde vragen over Pantanal
Waar ligt de Pantanal?
In het westen van Brazilië, in de deelstaten Mato Grosso en Mato Grosso do Sul, tegen Bolivia en Paraguay aan. De toegangen zijn Cuiabá in het noorden en Campo Grande in het zuiden.
Wat is de beste reistijd voor de Pantanal?
Het droge seizoen van mei tot en met oktober. Voor jaguars in het noorden zijn juli tot en met oktober het best, met augustus en september als topmaanden.
Hoe groot is de kans om een jaguar te zien?
Bij Porto Jofre in het droge seizoen groot: de meeste reizigers zien met twee à drie dagen op de boot minstens één jaguar. Garanties bestaan niet, en in het regenseizoen is de kans veel kleiner.
Hoeveel dagen heb je nodig voor de Pantanal?
Vier tot zes nachten. Minder heeft weinig zin, omdat de transfers vanaf de luchthaven al een halve dag per kant kosten.
Noord- of Zuid-Pantanal?
Het noorden voor jaguars en varen op de rivieren, het zuiden voor gevarieerde safari’s te land en de combinatie met Bonito.
Is de Pantanal veilig?
Ja. Je bent vrijwel altijd met een gids en verblijft op afgelegen lodges. Let vooral op de hitte, zon en muggen, en volg de aanwijzingen van je gids bij dieren.
Heb je een gele-koortsprik nodig voor de Pantanal?
Het LCR adviseert gele-koortsvaccinatie voor heel Brazilië. Meer lees je bij vaccinaties voor Brazilië.